Meteen naar de inhoud

Emigreren naar Spanje voor- en nadelen

Spanje, Spanje, Spanje. Zoals we allemaal weten is het een prachtig land. Denk aan de mooie Spaanse huizen of de heerlijke Spaanse kazen. Omdat wij eerder in Spanje hebben gewoond kunnen wij je vertellen dat er héél veel voordelen kleven aan het leven in Spanje.

De ene plaats heeft natuurlijk meer voordelen van de ander, máár je gaat gewoonweg van Spanje houden. Het is misschien ook daarom dat er veel mensen gaan wonen in Spanje. Als je vaker in Spanje op vakantie bent geweest kun je dit wellicht zelf beamen en is het eigenlijk niet voor niks dat je op deze website bent beland, want dat is natuurlijk ook waarschijnlijk omdat je binnenkort naar Spanje gaat verhuizen.

VERHUIZEN NAAR SPANJE

Ontvang gratis verhuisoffertes van verhuisbedrijven.

Bekend met Spaans schoonheid

Zoals je misschien al gelezen hebt zijn wij sinds onze kinderjaren al vaak met onze ouders op vakantie geweest in Spanje. Dit waren uiteraard familievakanties, maar toen we oud genoeg waren om zelf op vakantie te mogen, zoals bijvoorbeeld met vrienden dan viel de keus ook al gauw op Spanje. Hierdoor hebben we van het leven in verschillende delen van Spanje kunnen proeven.

Een stad waar wij beide vaker op vakantie zijn geweest en echt gek op zijn in Spanje, is Madrid. Dit is ook de reden geweest dat toen Anna voor haar studie naar het buitenland mocht we in Madrid zijn gaan wonen. Het is misschien een grote en drukke stad, maar als je eenmaal Madrid hebt mogen bezoeken zal je de stad nooit meer vergeten. Het is een plek zoals nergens anders. Uiteindelijk moesten we terug naar huis, maar de bedoeling was gelijk al om er ooit te gaan wonen. Wel moeten er een aantal zaken geregeld worden voordat we de stap kunnen zetten, maar hier zijn wij het afgelopen jaar erg druk mee bezig en willen we volgend jaar al in Madrid gevestigd zijn.

Emigreren naar Spanje tijdens Corona

Helaas is Corona ertussen gekomen, maar dit houdt ons zeker niet tegen en dit moet eigenlijk niemand tegenhouden om naar Spanje te verhuizen. Lees meer over emigreren naar Spanje tijdens corona.

Keuze maken

Enfin, laten we ons maar gewoon concentreren op de emigratie naar Spanje zodat jij hier een goed beeld over krijgt. De bedoeling is natuurlijk niet om je over te halen, maar je een zo eerlijk mogelijk beeld te geven. We snappen dat zo een grote stap mensen eerst aan het twijfelen brengt, maar tijdens het overwegen kun je het beste eerst jezelf goed informeren, want we hebben het hier natuurlijk wel over een emigratie. Zoals eerder besproken hangen er veel voordelen aan het leven in Spanje, maar gaan wonen in Spanje heeft zo natuurlijk ook zijn nadelen. Geen zorgen, die bespreken wij hier ook! Een goede voorbereiding is immers het halve werk!

Voordelen van het wonen in Spanje

We beginnen natuurlijk eerst met de voordelen en dat zijn er gelukkig een hoop, dus lees gauw verder:

Het klimaat

Vaak denken buitenlanders na meerdere zomervakanties in Spanje vertoeft te hebben dat de zon altijd schijnt in Spanje. Vooral voor de vele Nederlanders die een pensioengerechtigde leeftijd bereikt hebben en Spanje kiezen als land om te overwinteren. Helaas moeten we je vertellen dat het niet altijd heerlijk weer is en de zon niet altijd schijnt.

Eigenlijk is het zo dat het klimaat in Spanje enorm verschilt per regio. Zo staat bijvoorbeeld het ene gebied bekend om zijn milde winters en staat een ander gebied weer bekend om zijn bloedhete zomers, terwijl het in dezelfde regio in de winter enorm koud kan worden.

Het is dus verstandig om eerst even goed uit te zoeken hoe het klimaat in de regio’s in Spanje is. Zo weet je wat je precies kunt verwachten tijdens alle jaargetijden en voorkom je onnodige teleurstellingen. Misschien kun je de regio ook eerst een paar keer bezoeken tijdens verschillende seizoenen om het allemaal echt mee te kunnen maken voordat je een beslissing neemt. Of probeer ook een keer een plek ergens aan de andere kant van Spanje uit voordat je gaat verhuizen.

Een ding wat vrijwel zeker is vergeleken met Nederland is dat de zomers in Spanje warmer zijn en de winters milder.

Zonuren

Ook heeft Spanje gemiddeld natuurlijk meer zonuren en ook lange zomers. Dus in Spanje schijnt de zon lekker veel! Het ligt er natuurlijk ook weer aan in welk gedeelte van Spanje je gaat wonen. Als je in het noorden gaat wonen, waar het vaak bewolkt is, bijvoorbeeld in een stad als Bilbao, dan zijn de gemiddelde zonuren 1600 uren per jaar wat bijna gelijk staat als Nederland, want in Nederland is het gemiddelde ongeveer 1500 zonuren per jaar. Als je in het zuiden van Spanje gaat wonen, bijvoorbeeld in Tarifa, het zuidelijkste punt van Spanje, dan zijn er gemiddeld 3000 zonuren per jaar. Daarom is de Costa Blanca in het zuid-oosten van Spanje zo populair onder Nederlanders.

Ligging

Om het even samen te vatten: het klimaat van Spanje wordt dus bepaald door de ligging. Dit komt door het feit dat het zuiden van Spanje maar rond de 14 kilometer van Afrika verwijderd ligt. Het westen ligt aan de oceaan en het noorden en oosten liggen weer aan zee. Verder heeft het binnenland van Spanje vele bergen. Door de mengelmoes van deze aspecten heeft het land een van de meest gevarieerde klimaten van Europa.

Levenskwaliteit

Zoals je in het artikel over zorgverzekering in Spanje misschien al gelezen hebt, zijn Spanjaarden de gezondste mensen ter wereld met een levensverwachting van 83,5 jaar. Het is zelfs voorspeld dat dit in 2040 gestegen zal zijn tot 85,8 jaar. Dit zou betekenen dat Japan met de hoogste gemiddelde levensverwachting ingehaald zal worden door Spanje.

Seguridad Social (Spaanse gezondheidszorg)

Wat je in het hiervoor genoemde artikel ook al hebt kunnen lezen is dat Spanje erg hoog scoort op de lijst van gezondheidszorg wereldwijd. Spanje staat namelijk op nummer 7!

Als inwoner van Spanje ben je verplicht je te verzekeren en met de Seguridad Social zorgt Spanje ervoor dat iedere inwoner van Spanje (mits je een inkomen hebt of premie betaald) toegang heeft tot de gezondheidszorg. Vergeleken met Nederland zijn de kosten erg laag. De premie is namelijk 4,7% van je inkomen en het wordt dan automatisch ingehouden van je salaris. Hoe goed is dit geregeld!?

Kosten levensonderhoud

Als je kijkt naar de kosten voor levensonderhoud in Zuid-Europese landen en deze vergelijkt met Noord-Europese landen dan kun je zien dat de kosten in Zuid-Europa veel lager liggen. Volgens onderzoek van wereld-prijzen Spanje is levensonderhoud in Spanje 21% goedkoper dan in Nederland. Verder is voedsel ook 21% goedkoper en is bijvoorbeeld uit eten gaan of een drankje doen zelfs 31% goedkoper!

Vervoer

Wonen in Spanje voor mensen met een auto is heel makkelijk, want alles is gewoon met de auto  bereikbaar. Je hebt de ‘’autovías’’ die aangegeven worden met de letter A en je hebt de tolwegen ‘’autopistas’’ die worden aangegeven met de letters AP. Vergeet op de AP wegen dus niet je portemonnee mee te nemen.

Spaanse milieusticker

Ook is het in bepaalde Spaanse steden verplicht om je auto te voorzien van een milieusticker als je bepaalde zones inrijdt. Deze zones zijn er om de luchtkwaliteit te verbeteren en ervoor te zorgen dat er niet te veel auto’s in de steden rijden. Hoe weet je nou of je in zo een zone rijdt? Dit wordt altijd aangegeven met de speciale area de prioridad residencial borden. Wanneer je zonder een milieusticker deze zones binnenrijdt kun je een hoge boeten krijgen, dus hou dit goed in de gaten.

Openbaar vervoersnetwerk

Ook is wonen in Spanje voor mensen zonder auto erg makkelijk. Spanje heeft een supergoed, uitgebreid en zeer overzichtelijk openbaar vervoersnetwerk. De tarieven voor het openbaar vervoer zijn ook fors lager dan wat wij in Nederland gewend zijn. Er is ook een groot ondergronds metronetwerk in de grotere steden van Spanje. In de grotere stations zijn vaak balies waar je terecht kunt voor meer informatie over bijvoorbeeld kaartjes of aanbiedingen met rittenkaarten.

Trein

Wil je wonen in Spanje, maar wil je ook heerlijke binnenlandse reizen maken? Of ga je werken in een stad verderop? Dan kun je ook gebruikt maken van de trein. Deze wordt ook wel de RENFE genoemd. RENFE heeft niet alleen gewone treinen, maar ook hogesnelheidstreinen die je van de ene kant van het land naar de andere kant brengen. Deze treinen rijden ook internationaal en zo kun je ook makkelijk naar Frankrijk en Portugal reizen.

Bus

Ook kun je met de bus overal in Spanje terecht. Voor wat langere afstanden is het natuurlijk niet heel comfortabel, maar low budget is het zeker wel! Het is ook handig als je naar de wat afgelegenere dorpjes moet. Er zijn verschillende busmaatschappijen en sommige van hen rijden ook internationale routes. Verder heeft Spanje natuurlijk ook prachtige eilanden. Denk hierbij aan de Canarische Eilanden of de Balearen. Deze kun je het beste met het vliegtuig bezoeken.

Scooter of fiets huren

Ook is er bijna overal de mogelijkheid om tijdens uitjes een scooter of een fiets te huren. 

Het mediterrane dieet

Bij het Spaanse leven hoort héél veel lekker eten en heerlijke wijn! Men gaat er ook vanuit dat de levensverwachting in Spanje zo hoog ligt vanwege het mediterrane dieet dat zij hebben. In Spanje wordt alles vaak vers gemaakt en worden er ook vaak seizoensgebonden en lokale ingrediënten gebruikt. Ook moet je als Nederlander wennen aan de lunch- en dinertijd van de Spanjaarden, want deze zijn totaal anders dan wat wij gewend zijn.

Het Spaanse ontbijt

In Spanje wordt er bijvoorbeeld net als in Nederland niet alleen in de avond warm gegeten, maar doen ze dit ook in de middag. De dag voor Spanjaarden begint eigenlijk met de desayuno oftewel; het ontbijt. Het ontbijt voor Spanjaarden is vaak een kop koffie met een stukje cake. Vaak wordt dit ook in de barretjes onderweg naar werk snel gegeten. Máár een paar uur later, dus aan het eind van de ochtend hebben ze een tweede ontbijt! Dit noemen ze dan de almuerzo. Dan wordt er vaak een Spaanse tortilla of een sandwich gegeten. Als Spanjaard heb je dus eigenlijk het luxe van 2x ontbijten.

De Spaanse lunch

Doordat het tweede gedeelte van het ontbijt zo laat in de ochtend is, wordt de lunch (la comida) ook pas later in de middag genuttigd. De lunch in Spanje is vaak tussen 14:00 – 16:00 en dan wordt er zoals eerder besproken warm gegeten. Spanjaarden nuttigen tijdens hun lunch vaak een goed voorgerecht wat dan meestal bestaat uit een salade of soep om vervolgens een typisch Spaans hoofdgerecht te eten met vis of vlees. Niet iedereen neemt een toetje, maar Spanjaarden houden over het algemeen wel van een goed nagerecht wat dan vaak fruit of een puddinkje is.

Hierna volgt de welbekende siësta en eten de mensen voordat ze gaan werken weer een tussendoortje, ook wel merienda genoemd. Een merienda kun je eigenlijk zien als een Engelse afternoon tea. Men neemt dan een koffie met een gebakje of misschien zelfs tapas als ze nog even de tijd hebben. 

Het Spaanse diner

Het diner (cena) begint pas om 22:00! Hoe gek zullen ze je aankijken wanneer je dit in Nederland doet? Wel is het zo dat het diner niet zo uitgebreid is als de lunch. Het duurt vaak tot rond 00:00 en men eet dan vaak met familie of vrienden wat tapas. Ook moet je weten dat Spanjaarden regelmatig uit eten gaan, omdat ze echte levensgenieters zijn. E omdat Spanjaarden pas zo laat avondeten wordt het pas rond 22:00 echt druk in de restaurants. Sommige restaurants zijn vaak ook niet eerder open.

Spaanse bevolking

Spanjaarden staan bekend om hun vriendelijkheid en gastvrijheid. Als je het vergelijkt met de Nederlandse gastvrijheid zul je direct het verschil merken. Niet dat de Nederlandse gastvrijheid niet goed is, maar in Spanje is het toch allemaal een tikkeltje meer. Het zijn ook echte gezelschapsmensen die wel van een praatje houden, dus bereid je maar voor. Hun Engelse taalniveau is laag, waardoor het voor jou best handig kan zijn om alvast een paar woorden Spaans te leren. Dit is toch weer anders dan de Nederlandse kinderen die al gauw vroeg op school Engels leren. Spanjaarden vinden het ook al gauw leuk als je een paar woorden Spaans kunt en proberen je er dan ook echt altijd tijdens het gesprek een beetje mee te helpen. Ken je dus al een hoop woorden in het ”Español”? Probeer dan met de lokale bevolking te oefenen, want zij vinden dit vaak erg leuk.

En oh ja, het is zeker geen vooroordeel als men zegt dat Spanjaarden altijd te laat zijn. De ‘’mañana, mañana’’ instelling zit zeker in hun bloed en laten zij alles in hun leven ‘’tranquilo’’ gebeuren.

Werk & privé

Een bekende gezegde in Spanje is ‘’werk om te leven en leef niet om te werken’’. Deze gezegde vertelt je eigenlijk precies hoe goed het zit met hun balans tussen werk en privé. Ondanks het feit dat Spanjaarden lange dagen maken, hebben ze ook veel vrije tijd. Denk hierbij aan de siësta’s die ze tussen de middagen hebben. Verder genieten ze ’s avonds na werk altijd van drankjes en eten met vrienden en familie en gaan ze regelmatig uit eten.

Gemeenschap en familiebanden zijn erg belangrijk voor de Spanjaarden wat ervoor zorgt dat ze werk en privé goed gescheiden houden en voor beide genoeg tijd hebben. Dit is natuurlijk wel anders dan hier in West-Europa.

Sociale leven

Zoals eerder besproken onder het kopje ‘’mediterrane dieet’’ zijn Spanjaarden echte levensgenieters. Dit kun je zien aan hun manier van leven en aan hun manier van doen. Bijna elke avond zijn ze tot laat in de nacht te vinden bij familie, vrienden of in bars en restaurants om nog gezellig met zijn allen samen een hoop te eten, praten en te drinken.

Spanje heeft een sterk gemeenschapscultuur wat het sociale leven enorm bevorderd. Familie en vrienden maken áltijd tijd voor elkaar!

Spaanse natuur

Spanje heeft niet alleen een gevarieerd klimaat, maar ook de natuurgebieden zijn er divers. In het noorden van het land heb je vaak woestijnachtige bergen en gebieden, in het zuiden in Andalusië heb je veel olijfbomen en in Alicante heb je bijvoorbeeld weer superveel palmbomen. Al deze aspecten zorgen dus tegelijkertijd ook voor het gevarieerde klimaat.

De kusten staan tevens ook bekend om hun prachtige stranden. Ook zijn er in Spanje bijna overal parken en botanische tuinen te vinden. Veel grote steden bieden vrije toegang tot de tuinen, zodat men er altijd heerlijk even kan relaxen.

Als je in Spanje woont en je wilt reizen kun je dat dus gemakkelijk binnenlands. Er is voor ieder wel wat te vinden. Vergeet bijvoorbeeld ook niet de Spaanse eilanden voor als je heerlijk op een prachtig eiland wilt liggen.

Nadelen van het wonen in Spanje

Nu we de voordelen besproken hebben moeten we het natuurlijk ook even hebben over de nadelen van het wonen in Spanje. Zo kun je de voor- en nadelen tegen elkaar afwegen en een goede beslissing maken. Want in Spanje wonen is natuurlijk wel een ander verhaal dan een vakantie in het land. Je gaat ten slotte verhuizen, officieel emigreren, je gaat in een ander land wonen dan Nederland. Dat is toch niet niks. Let daarom ook goed op de volgende nadelen.

Heimwee

Heimwee. Het verlangen naar huis. Dat melancholische gevoel als je aan je oude omgeving, vrienden en familie denkt. De een heeft er meer last van dan de ander. Persoonlijk hebben wij er niet heel veel last van gehad. Ja, soms missen we onze familie en vrienden natuurlijk wel, maar ‘’thuis’’ is naar onze mening waar je op dat moment bent en wat je er zelf van maakt. Je moet dan ook wel even je best doen om nieuwe mensen te leren kennen.

Denk je dat je iemand bent die zich hier niet makkelijk overheen kunt zetten? Dan kun je misschien denken aan het feit dat Spanje maar een paar uur vliegen is en dat je vrienden en familie altijd makkelijk op bezoek kunnen. Wil je toch even een paar dagen terug naar Nederland? Dan is dat net zo makkelijk!

Taalbarrière

Het is erg lastig wanneer je besluit in Spanje te gaan wonen en de taal niet spreekt. Het is vooral zo dat je in het begin zoveel moet regelen dat het handig is als je een bepaalde kennis van de taal hebt. In dit geval is Spaans een populaire taal en wordt het wereldwijd veel gesproken. Kijk voor je vertrek even naar een online cursus, zodat je de basis van de taal van tevoren een beetje leert. Met de basis kom je al een eind in Spanje, omdat de mensen het vaak leuk vinden als je het een beetje spreekt en je zo goed mogelijk willen helpen.

Het niveau van de Engelse taal in Spanje ligt ook niet heel hoog. Ga je in een stad als Madrid of Barcelona wonen? Dan kun je het waarschijnlijk wel redden met het Engels, maar verwacht buiten de grote steden niet al teveel Engels. In de grote steden is het vaak ook nog basis Engels. Weet je nog niet naar welke stad of regio je wilt verhuizen? Misschien kun je hier dan rekening mee houden wanneer je een beslissing moet maken in welke stad je wilt gaan wonen.

Verschillende Spaanse taal varianten

Ook is het goed om te weten dat er zowel in- als buiten Spanje enorm veel verschillende varianten zijn van de Spaanse taal. In Mexico spreken ze soms anders Spaans dan in Spanje en in Spanje zelf zullen ze in het zuiden ook weer héél anders klinken dan in het noorden van het land. Hiermee willen we zeggen dat ook al spreek je de taal vloeiend er zal altijd wel een kleine taalbarrière zijn. Blijkbaar hebben Spaanstalige mensen daar zelf ook last van, dus maak je hier niet al te veel zorgen over.

Bureaucratie

Het rustige leven in Spanje zie je ook terug in de mentaliteit van de ambtenaren. Dit in combinatie met bureaucratie is niet iets wat wij Nederlanders gewend zijn. Ja, we denken van wel, omdat Nederland natuurlijk ook niet perfect is, maar zodra je je in de molen van Spanje bevindt verlang je al gauw terug naar Nederland en haar regeltjes. Vanaf het moment dat jij je al vestigt in Spanje is er van alles wat je moet regelen en hierbij heb je dus ook alle nodige documenten nodig. Helaas gaan dingen in Spanje dus langzaam. Erg langzaam. Een klein simpel iets wat hier al snel geregeld kan worden, kan in Spanje dagen of soms zelf weken duren. Ook heb je al snel last van het kastje-naar-de-muur effect.

Spanjaarden zelf regelen hun dingen vaak met vriendjespolitiek en bekenden, maar als nieuwe inwoners van een land kennen wij natuurlijk de nodige mensen (nog) niet. Helaas, pindakaas. En oh ja, raak niet gefrustreerd en wordt niet boos, want je kunt er niks aan doen. Bereid je mentaal voor op deze verandering en probeer er zo snel mogelijk aan te wennen. Wel moeten we zeggen dat wanneer je er eenmaal woont je er automatisch gewend aan zult raken. Hoe snel dat gebeurd ligt natuurlijk aan jezelf.

Dienstverlening

We moeten weer even eerlijk zijn. De Spaanse dienstverlening is niet alleen minder snel dan in Nederland, maar klantvriendelijkheid kennen ze hier ook vaak niet. In de winkels zijn medewerkers vaak aan het kletsen, staan er erg lange rijen bij de kassa en heb je hulp nodig? Dan kun je vaak een ongeïnteresseerde blik verwachten.

Zoals eerder aangegeven: Spanjaarden werken om te leven en leven niet om te werken. Ze dagen op, doen hun werk en de rest maakt ze allemaal niet zoveel uit. Trek je er tijdens zo een ervaring in de winkel niet veel van aan, want het is zeker niet persoonlijk. Het is gewoon gewenning en hier hebben we gewoon ook weer te maken met culturele verschillen.

Werkeloosheid & salaris

Spanje had na de economische crisis in 2008 al wat problemen op dit vlak, maar nu is de Spaanse economie in 2020 ook alweer 11% gekrompen. Spaanse jongeren zelf kunnen niet aan een baan komen en emigreren daardoor vaak zelf naar het buitenland. Ook ligt natuurlijk het gemiddelde inkomen in Spanje een stuk lager. Ter vergelijking: in Nederland is het gemiddelde maandinkomen €1680 en in Spanje €1108,33.

Heb je dus een goede baan met een goed salaris in Nederland en wil je emigreren naar Spanje? Dan doe je er goed aan om dit soort dingen in jouw beroepsveld goed uit te zoeken voordat je gaat verhuizen!

Werkschema

Spanjaarden hebben een iets ander werkschema dan wij Nederlanders. Meestal begint hun werkdag rond 09:00 tot 13:30 om daarna te genieten van hun siësta (hun pauze) tot rond 16:30 om weer te werken tot rond een uur of 20:00. In de grotere internationale steden van Spanje doen ze al minder aan de siësta’s, omdat bedrijven zich steeds meer aanpassen aan de Europese normen. Máár vooralsnog is het er wel nog steeds. Alles is dan ook gesloten, dus zelf kun je dan ook niet veel regelen. Banken zijn bijvoorbeeld maar tot 14:00 geopend en gaan de winkels rond 14:00 ook dicht om vervolgens rond 17:00 weer te openen tot ongeveer 20:30. Dus er is een totaal ander werk/leefschema.

Beste boeken over emigreren naar Spanje

Veel mensen lopen met de gedachte rond om hun dromen in Spanje echt waar te gaan maken. Deze boeken geven je super goede inzage in alles wat er om de hoek komt kijken bij een emigratie naar Spanje.

Veel leesplezier!

Een kleine tip

Het is ook het beste om eerst contact op te nemen met Spaanse makelaars wil jij fijn wonen in Spanje. Wel is het verstandig om goed te kijken naar een betrouwbare makelaar. In grotere steden zoals bijvoorbeeld Barcelona zullen er veel kamers te huur zijn, maar wel weer minder woningen van goede kwaliteit. Het is precies hiervoor dat je goede makelaars nodig hebt zodat je niet zomaar een woning van slechte kwaliteit gaat huren.

Gaan huren in Spanje is wel de beste optie in plaats van gelijk een huis te kopen. Wij spreken uit ervaring en denken dat dit het beste is. Natuurlijk weet jij meer over je persoonlijke situatie en denk jij hier toch anders over. Hou dan wel de huizenmarkt in Spanje goed in de gaten.

Tot slot

Zoals je hebt kunnen lezen zijn er ook in Spanje voor- en nadelen. Je moet dus goed nadenken wil je in Spanje wonen. Natuurlijk is deze lijst eigenlijk ook heel persoonlijk en kunnen onze voordelen juist jouw nadelen zijn of andersom. Probeer goed naar je eigen persoonlijke situatie, behoeften en verwachtingen te kijken voordat je naar Spanje gaat emigreren. Je kunt natuurlijk niet zomaar vertrekken. Heb je goed nagedacht en je goed voorbereid? Dan kun je én in Spanje wonen én er lekker van genieten!

We wensen je alle succes!

Betrouwbare verhuizers over de vloer?

Ontdek binnen een paar minuten welke verhuisbedrijven het best passen bij jouw verhuizing.

nv-author-image

Anna Rami

Verhuizen. Sommigen doen het om de paar jaar, anderen blijven tientallen jaren op hetzelfde adres wonen. Ik heb tot nu toe in vijf verschillende landen gewoond en het leek me leuk om daar wat over te schrijven;)